Ινοαδενώματα
Τα ινοαδενώματα είναι καλοήθεις όγκοι του μαστού, που εμφανίζονται κυρίως σε νέες γυναίκες (15 - 25 ετών) και συνήθως έχουν μικρό μέγεθος (έως 2 εκ. σε διάμετρο).
Τα ινοαδενώματα τείνουν να υποστρέφουν με την πάροδο της ηλικίας. Αφαίρεση προτείνεται όταν μεγαλώνουν γρήγορα, ξεπερνούν τα 3κ σε διάμετρο, έχουν υποψία φυλλοειδούς όγκου (που ενέχει κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου), προκαλούν πόνο, ή αισθητικό πρόβλημα. Εφόσον χρήζει αφαίρεσης, πραγματοποιείται αφαίρεση του όγκου μόνο (ογκεκτομή).
Φυλλοειδείς όγκοι μαστού
Οι φυλλοειδείς όγκοι του μαστού αποτελούν παραλλαγή του ινοαδενώματος, και στην πλειοψηφία τους (90%) είναι καλοήθεις. Σε ένα 10% μπορεί να είναι κακοήθεις ή οριακής κακοήθειας. Συνήθως αφαιρούνται σε υγιή όρια και δεν απαιτούν περαιτέρω θεραπεία.
Καρκίνος μαστού
Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών (30-35% όλων των καρκίνων). Οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου είναι οι εξής:
1. Πρώιμη εμμηναρχή - μικρή ηλικία έναρξης εμμήνου ρύσσεως
2. Καθυστερημένη εμμηνόπαυση
3. Μακροχρόνια λήψη αντισυλλυπτικών και ορμονικής υποκατάστασης (ειδικά πάνω από 5 έτη)
4. Γέννηση 1ου παιδιού μετά τα 30 ή ατεκνία
5. Παχυσαρκία, δίαιτα πλούσια σε λίπη και κατάχρηση αλκοόλ
6. Ακτινοβόληση μαστού/θώρακος
7. Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου μαστού ή ωοθηκών.
Τύποι καρκίνου:
1. Πορογενές καρκίνωμα: το συχνότερο (περίπου 80% των όγκων). Έχει καλύτερη πρόγνωση συγκριτικά με άλλους τύπους
2. Λοβιακό καρκίνωμα: ο δεύτερος συχνότερος τύπος (10-15%). Λιγότερο επιθετικό συγκριτικά με το πορογενές, αλλά με μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης άλλων βλαβών.
3. Φλεγμονώδης καρκίνος του μαστού: ο μαστός εμφανίζει εικόνα φλεγμονής. Συχνά είναι δύσκολη η διάγνωση
4. Νόσος Paget της θηλής του μαστού: μοιάζει με τον φλεγμονώδη καρκίνο, αλλά εντοπίζεται μόνο στη θηλή.
5. Άλλοι πιο σπάνιοι τύποι
6*. Καρκίνωμα in situ: πορογενές ή λοβιακό καρκίνωμα, το οποίο όμως είναι περιορισμένο (αρχικό στάδιο), με καλύτερη πρόγνωση.
Κλινική εικόνα:
Στα αρχικά στάδια μπορεί η βλάβη να είναι ασυμπτωματική. Μικρές βλάβες πλησίον του δέρματος, ή μεγαλύτερες μπορεί να δώσουν διάφορα συμπτώματα:
- Ψηλαφητό μόρφωμα/σκληρία στο μαστό ή τη μασχάλη
- Ασυμμετρία μαστού ή εισολκή θηλής (η θηλή μπαίνει προς τα μέσα)
- Έλκος στο δέρμα ή ερυθρότητα
- Έκκριμα από την θηλή
Θεραπεία
Η θεραπεία του καρκίνου του μαστού περιλαμβάνει την αφαίρεση του όγκου (2 κύριες τεχνικές), και έλεγχο των λεμφαδένων της μασχάλης.
Μαστεκτομή: αφαιρείται όλος ο μαστός. Μεγαλύτερη επέμβαση, περισσότερο ακρωτηριαστική.
Ογκεκτομή/τεταρτεκτομή: αφαιρείται το τμήμα του μαστού που περιέχει τον όγκο, σε υγιή όρια (περίπου το 20-25% του μαστού). Η επέμβαση συμπληρώνεται με ακτινοβολία του υπόλοιπου αδένα προς αποφυγήν υποτροπής του καρκίνου.
Βιοψία λεμφαδένα φρουρού: Αναγνωρίζεται και αφαιρείται ο πρώτος ή οι πρώτοι λεμφαδένες που παροχετεύουν τον μαστό, και αποστέλλονται για ταχεία βιοψία. Εάν δεν περιέχουν καρκινικά κύτταρα, τότε δεν χρειάζεται να αφαιρεθούν οι υπόλοιποι λεμφαδένες της μασχάλης. Εάν οι λεμφαδένες είναι θετικοί για διήθηση, προχωράμε σε λεμφαδενικό καθαρισμό.
Γιατί λεμφαδένας φρουρός; Για να αποφευχθούν οι άσκοπες επιπλοκές του λεμφαδενικού καθαρισμού, όπως το λεμφοίδημα, οι λοιμώξεις κ.α. Είναι πολύ ασφαλής μέθοδος, καθώς εφαρμόζεται πάνω από 25 έτη, με εξαιρετικά αποτελέσματα.
Μαστεκτομή ή τεταρτεκτομή; Όταν η τεταρτεκτομή του μαστού συνδυάζεται με ακτινοβόληση του εναπομείναντος μαστού, έχει ισάξια ογκολογικά αποτελέσματα με την μαστεκτομή. Δεν υπάρχει λόγος πλέον να υποβάλλεται μία ασθενής σε ακρωτηριαστική επέμβαση όπως η μαστεκτομή, με την αντίστοιχη ψυχολογική επιβάρυνση, όταν μπορεί να επιτύχει το ίδιο αποτέλεσμα με μικρότερη επέμβαση και καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα.
Πότε επιβάλλεται ή συστήνεται η μαστεκτομή;
Αντενδείξεις στην διατήρηση του μαστού, και επομένως σύσταση για μαστεκτομή, αποτελούν τα εξής:
1. Πολυκεντρική νόσος (2 ή περισσότεροι όγκοι, σε διαφορετικά σημεία)
2. Μη επιθυμία - προτίμηση για μαστεκτομή
3. Αντένδειξη για ακτινοθεραπεία στον υπόλοιπο μαστό (κύηση, καρδιοπάθεια, νοσήματα του κολλαγόνου, κ.α.)
4. Θετικά όρια εκτομής (υπολειπόμενος καρκίνος) σε επανειλημμένες επεμβάσεις
Σχετικές αντενδείξεις:
1. Μικρός μαστός (πτωχό αισθητικό αποτέλεσμα με την ογκεκτομή)
2. Οικογενειακό ιστορικό ή φορείς ορισμένων γονιδίων.
Προληπτικός έλεγχος:
Ο προληπτικός έλεγχος αρχίζει από τα 40 έτη, με μαστογραφία ετησίως, ή 10 έτη νωρίτερα από την ηλικία εμφάνισης καρκίνου σε συγγενικό πρόσωπο (όποιο προηγείται). Συνήθως συνοδεύεται από υπερηχογράφημα μαστών, καθότι ο συνδυασμός τους αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού.
Καρκίνος του μαστού στους άνδρες
Οι άνδρες αποτελούν λιγότερο από το 1% των περιπτώσεων καρκίνου του μαστού και εμφανίζεται συνήθως μετά τα 50 έτη. Εμφανίζουν κυρίως πορογενή καρκίνο και ποτέ λοβιακό. Απαιτεί μαστεκτομή και βιοψία λεμφαδένα φρουρού.